Böbreklerin ani ve genellikle geçici olarak fonksiyonlarını kaybetmesi durumudur. Akut böbrek yetmezliği, böbreklerin atık ürünleri ve fazla sıvıyı kandan yeterince süzememesiyle sonuçlanır. Ağır yaralanmalar, ciddi enfeksiyonlar veya bazı ilaçların kullanımı sonrasında ortaya çıkar. Belirtileri arasında azalmış idrar çıkışı, şişlik, yorgunluk ve nefes darlığı bulunur. Erken tanı ve tedavi önemlidir.
Akut Böbrek Yetmezliği Belirtileri Nelerdir?
Normalden daha az idrar üretimi veya idrar yapamama. Bacaklarda, ayak bileklerinde, ayaklarda ve bazen de yüzde şişlik. Genel bir enerji kaybı ve halsizlik hissi. Vücutta biriken sıvılar nedeniyle akciğerlerde sıvı birikmesi sonucu oluşabilir. Sindirim sistemi problemleri ve iştah kaybı. Zihin karışıklığı ve uyku problemleri yaşanabilir. Beyine yeterince oksijen gitmemesi veya elektrolit dengesizlikleri nedeniyle oluşabilir. Göğüs ağrısı veya baskı oluşabilir.
Kalp çevresinde sıvı birikmesi sonucu meydana gelebilir. Elektrolit dengesizlikleri kas işlevlerini etkileyebilir. Vücutta biriken sıvı nedeniyle ani kilo artışı yaşanabilir. Böbreklerin atık maddeleri yeterince filtreleyememesi nedeniyle ciltte kuruluk oluşur. Akut böbrek yetmezliği acil bir durumdur. Belirtileri fark edildiğinde hemen bir sağlık profesyoneline başvurulması gerekir. Erken teşhis ve tedavi, böbreklerin işlevlerini geri kazanmasına yardımcı olabilir. Aynı zamanda komplikasyonları önleyebilir.
Akut Böbrek Yetmezliği Neden Olur?
Prerenal nedenler, böbreklere giden kan akışının azalması sonucu ortaya çıkar. Bu durumlar böbreklerin düzgün çalışmasını engeller ve genellikle böbreklerin kendisinde bir sorun yoktur. Şiddetli kusma, ishal veya yetersiz sıvı alımı nedeniyle vücut sıvı kaybeder ve böbreklere yeterli kan akışı sağlanamaz. Travma, cerrahi müdahale sonucu kan kaybı meydana geldiğinde böbreklere yeterli kan ulaşamaz. Kalp, vücuda yeterli kan pompalayamadığında böbrekler de yeterli kan akışını alamaz. Ani ve ciddi kan basıncı düşüşleri böbreklerin yeterli kan akışını alamamasına neden olabilir. Renal nedenler, doğrudan böbreklerin kendisinde meydana gelen hastalıklardan kaynaklanır.
Böbrek tübüllerinin hasar görmesi veya ölmesi, genellikle uzun süreli düşük kan akışı veya toksinlerin birikmesi sonucu oluşur. Böbreklerin filtreleme birimlerinin (glomerüller) iltihaplanması, böbrek işlevlerini bozar. Böbrek dokusunun iltihaplanması, alerjik reaksiyonlar veya enfeksiyonlar sonucu meydana gelebilir. Bazı ilaçlar ve maddeler (örneğin, ağır metaller, zehirler) böbreklere zarar verebilir. Postrenal nedenler, idrar yollarında meydana gelen tıkanıklıklar sonucu böbreklerin idrarı dışarı atamamasıdır. Böbrek taşları, tümörler veya prostat büyümesi gibi durumlar idrar akışını engelleyebilir. Mesanenin tam olarak boşalamaması, idrarın böbreklere geri dönmesine ve böbrek hasarına yol açabilir.
Akut Böbrek Yetmezliği Risk Faktörleri
Bazı faktörler, akut böbrek yetmezliği riskini artırabilir. İleri yaş, böbreklerin işlevlerini kaybetme riskini artırır. Diyabet, yüksek tansiyon ve kronik böbrek hastalığı gibi durumlar riski artırır. Büyük cerrahi işlemler, kan kaybı ve düşük kan basıncı riskini artırır. Vücudun yaygın enfeksiyonlara karşı aşırı tepki vermesi sonucu böbrekler zarar görebilir. Ciddi yaralanmalar ve kazalar, böbreklere giden kan akışını bozabilir. Akut böbrek yetmezliği nedenlerini ve risk faktörlerini anlamak, erken tanı ve tedavi için önemlidir. Bu nedenle, belirtilen semptomlardan herhangi birini yaşayan kişilerin tıbbi yardım alması hayati önem taşır.
Akut Böbrek Yetmezliği Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Vücuttaki sıvı ve elektrolit dengesini sağlamak için damardan sıvı verilir. Diüretikler, vücutta biriken fazla sıvının atılmasını sağlamak için kullanılır. Yüksek veya düşük kan basıncı durumları için ilaçlar kullanılır. Potasyum, kalsiyum ve fosfor düzeylerini düzenlemek için ilaçlar verilebilir. Hemodiyaliz, böbreklerin işlevini geçici olarak yerine getirmek için kullanılan bir yöntemdir. Kan, bir makine aracılığıyla temizlenir. Periton diyalizi, karın boşluğuna yerleştirilen bir kateter aracılığıyla yapılan diyaliz türüdür. Böbreklerin yükünü azaltmak için protein alımı kontrol altına alınır.
Sodyum, potasyum ve fosfor alımını sınırlamak gerekebilir. Enfeksiyon kaynaklı böbrek yetmezliğinde antibiyotikler kullanılır. Zehirli maddelerin vücuttan atılması için özel tedaviler uygulanır. Kalp yetersizliği gibi nedenlerin tedavisi ile böbrek fonksiyonları düzelebilir. Doktorun önerdiği miktarda sıvı tüketilmesi sağlanır. Böbrek fonksiyonlarının düzenli olarak izlenmesi gerekir. Anemi durumunda kan transfüzyonu yapılabilir. Hastanın rahatlaması için ağrı kesiciler kullanılabilir. Akut böbrek yetmezliği, zamanında ve uygun tedavi ile tamamen iyileşebilir. Ancak tedavi edilmediği takdirde kronik böbrek yetmezliğine dönüşebilir. Bu nedenle, erken teşhis ve tedavi büyük önem taşır.
